Economic Freedom Fighters
I -Economic Freedom Fighters ( EFF ) lihlangano yezepolotiki yeSewula Afrika yamakhomanisi neyabantu abanzima .Yasungulwa ngumongameli wangaphambilini we-African National Congress Youth League (ANCYL) u -Julius Malema nabalingani bakhe mhlazi-26 kuNtaka 2013.U-Malema ngumongameli we-EFF,okhokhela i-Central Command Team,esebenza njengesakhiwo esiphakathi sehlangano.Yihlangano yesine ngobukhulu e- National Assembly.
Ihlangano le yaphalisana emakhethweni kokuthoma ekhethweni jikelele leSewula Afrika yango-2014,yathola i-6.35% yamavoti weentjhabatjhaba begodu yathola iindawo ezima-25 e-National Assembly.
Ubujamo behlangano obuqakathekileko bezepolotiki kukobana iSewula Afrika isenehlelo lezomnotho elizuzisa abantu abamhlophe ukudlula abantu abamnyama begodu kufuze kwenziwe amatjhuguluko aqakathekileko asekelwe emigomeni ka-Marxist.Ihlangano le beyisolo isekela i-Pan-Africanism.
Solo kwasungulwa i-EFF sele ihlanganiswe neempikiswano ezinengi lapho kuthiwa isebenzise amagama ahlukanisako, anodlame,nangebandlululo.U-Malema umangalelwa ukukhuluma ngenzondo kanengi begodu watholakala anecala kabili.Ihlangano sele ibandakanyeke emacaleni amanengi wekohlakalo.Kuye kwahlathululwa njengobudlova.Ngokuya kwejaji lekhotho ye-South African Equality,u-Malema "ubawe bona ababandlululi babulawe".UMalema ugwetshwe icala lokubhabula.
Umlando
[edit | hlela umthombo]Isisekelo kunye nomlando wokuthoma
[edit | hlela umthombo]Emhlanganweni weendaba mhlazi-26 kuNtaka 2013 e -Soweto,u-Malema wamemezela bona ihlangano etja inamalunga angaphezu kwe-1000,okuphindwe kabili kwama-500 atlhogekako ukutloliswa ku- Independent Electoral Commission (IEC).I-EFF sele itloliswe ku-IEC,ngemva kokuthi ukuphikisana nokutloliswa kwayo yi- Freedom Front Plus (FF+) kwachithwa ngoNobayeni wee-2013.
Ngomnyaka ka-2015,i-EFF yajamisa ilunga lePalamende u-Lucky Twala begodu yaqotjha amalunga wePalamende amathathu,u-Mpho Ramakatsa,u-Andile Mngxitama, no -Khanyisile Litchfield-Tshabalala .UMngxitama wakha ihlangano yakhe,i-Black First Land First (BLF),ngesikhathi u-Litchfield-Tshabalala ajoyina i -United Democratic Movement. U-Malema ubekwe icala ngamalunga wangaphambilini ngokuhlanza abagxeki bakhe ukuqinisa amandla wakhe. Wavuma ukuhlatjwa lokhu emhlanganweni weendaba begodu wathi ihlangano bekufanele ikhuphe amalunga amanengi angaziphathi kuhle.
Izenzo zamva nje nemisebenzi
[edit | hlela umthombo]Mhlana ali-6 kuRhoboyi wee-2015,i-EFF yamemezela bona ithole icala leKhotho yomThethosisekelo ngejima layo elithi "#PayBackTheMoney"ngokujamelene no -Jacob Zuma .Icala lalalelwa mhlana ali-9 kuMhlolanja 2016.UJaji omkhulu u-Mogoeng Mogoeng wathola bona u-Zuma wephule umThethosisekelo weSewula Afrika,kunye nosomlomo we-National Assembly u-Baleka Mbete.UZuma wanikelwa amalanga ama-60 bona afeze iimfuneko zomvikeli womphakathi uThuli Madonsela.
Mhlana amalanga ama-27 kuMhlolanja 2018,i-EFF yafaka isiphakamiso e-National Assembly sokutjhugulula umthethosisekelo ukwenzela bona kuvunyelwe ukuthathwa kwendawo ngaphandle kokubhadelwa.Isiphakamiso, esilethwe ngu-Malema,samukelwa ngamavoti ama-241 asekelako begodu ama-83 aphikisanako.Iinhlangano ezaphikisako bekuyi- Democratic Alliance,i-Freedom Front Plus,i-Congress of the People kunye ne- ACDP.Ukuthathwa kwendawo kungenye yeensika ezilikhomba eziqakathekileko ze-EFF.
Ngenyanga kaNtaka 2023,ihlangano le izamile ukuhlela ukuvalwa kwemisebenzi enarheni yoke ngokutjhikijela ukwehliswa kwemithwalo begodu yabawa uMengameli weSewula Afrika u-Cyril Ramaphosa bona atjhiye isikhundla. Ukuvalwa kwabikwa ngokubanzi njengokungasebenzi begodu kufaka hlangana izehlakalo ezinengi zeendaba ezingasiqiniso ezisabalaliswe balandeli behlangano.
Ngenyanga kaMgwengweni 2024 i-EFF yala ukujoyina i-ANC-led Government of National Unity (GNU),ngebanga lokuzibandakanya kwe -Democratic Alliance (DA) kunye ne -Freedom Front Plus (FF+) emhlanganweni.
Ngenyanga kaRhoboyi wee-2024,isekela likamongameli we-EFF u-Floyd Shivambu watjhiya ihlangano begodu wajoyina ihlangano ye -uMkhonto weSizwe (MK) kaMengameli wangaphambilini u-Jacob Zuma.
Imibono nemigomo
[edit | hlela umthombo]Ngokuya komthethosisekelo wayo,i-EFF "ivumelana nekolo ze-Marxist-Leninist ne-Fanonian ekuhlaziyweni kwayo koMbuso,ubukhosi,ukuphikisana kwamazinga nobuhlanga kiyo yoke imiphakathi."I-EFF ithi ithatha ukugqugquzeleka kuMengameli we-Burkinabé u-Thomas Sankara kokubili isitayela nemibono.Iunga elidumileko le-EFF u-Jackie Shandu wamemezela bona ihlangano le "yihlangano yokuzikhakhazisa yama-Sankarist ".
Iinsika ezilikhomba eziqakathekileko zehlangano zathoma ukuvezwa ku-Founding Manifesto (2013) begodu zihlala zisemqoka ehlelweni lezepolotiki lehlangano begodu zifakwe emthethweni wayo. Ba:
1.Ukuthathwa kwenarha ngaphandle kokubhadelwa:I-EFF ikhuthaza ukuthathwa kwenarha ngaphandle kokubhadelwa, ithi inarha yebiwa ngesikhathi samakoloni nesikhathi sebandlululo .Ihlangano iphakamisa bona yoke inarha kufanele ibe ngaphasi kokugcinwa kombuso begodu inarha kufanele yabiwe kabutjha ngokulinganako.Ithi umthetho karhulumende weSewula Afrika othi ukuthenga ngokuzithandela-umthengisi ngokuzithandela kufanele uqedwe.Isikhundla lesi sibe nomthelela omkhulu empikiswaneni yokutjhugulula umhlaba weSewula Afrika kusukela ngesikhathi saka-Malema ase- African National Congress Youth League (i-ANCYL),lapho umthethomgomo lo wathoma ukwamukelwa khona.
2.Ihlangano le ithi lokhu kuzokuqeda ukubusa kwezomnotho kwabamhlophe begodu kuqinisekise bona woke amaSewula Afrika azuze umnotho welizwe.
3. Ukwakha amandla wombuso noRhulumende:Isika le igandelela ukuqinisa iinkhungo zombuso,ukuthuthukisa amandla wokulethwa kweenkonzo zikaRhulumende nokwakha imodeli yombuso yokuthuthukisa.
.I-EFF ibe nendima ekulu emitjhagalweni yabafundi efana ne -FesMustFall.
5. Ukuthuthukiswa okukhulu kwamabubulo:Ihlangano ikhuthaza ukuthuthukiswa kwamabubulo wendawo, ukuvikelwa kwezokurhweba nokudalwa kwemisebenzi ngomthethomgomo wamabubulo oholwa mbuso.
6.Ukuthuthukiswa komnotho we-Afrika:Isika le ikhuthaza ukuhlanganiswa komnotho we -Pan-Afrika,ukujamelana nemikhuba yezomnotho ye-neocolonial kunye nokuziphilisa komnotho we-Afrika.
Isigwebo sokuhlongakala
[edit | hlela umthombo]Ekwethulweni kwe-EFF ngo-2013,u-Malema wabiza ireferendamu malungana nokubuyiselwa kwesigwebo sokuhlongakala,kodwana ngo-2019 besele atjhugulule ubujamo lobu.
I-EFF isekela amalungelo womphakathi we -LGBT+ e-Afrika begodu isola ngokusemthethweni imithetho efuna ukukhandela ubutabani.Ihlangano beyigxeka umthethomlingwa we- Uganda we-2023 we-Anti-Homosexuality begodu yadosa umtjhagalo ngaphandle kwe-embassy ye-Uganda eSewula Afrika ikhuthaza umengameli we-Uganda bona angayisayini ibe mthetho.Ngokukhamba kwesikhathi ngo-2023,ihlangano yagxekwa khulu malunga womphakathi we-LGBT+ weSewula Afrika ngokumema u-Patrick Lumumba,uphrofesa we-Kenya owaziwa ngokwenza iintatimende ezihloya abantu bobulili obufanako begodu osekela tjhatjhalazi umthethomlingwa we-Uganda we-2023 we-Anti-Homosexuality,bona athumele ihlangano le-10-10-levers ye-Chapary eYunivesithi Idorobho.
Iphiko labafundi
[edit | hlela umthombo]I-Economic Freedom Fighters Students Command (EFFSC) bekuliphiko labafundi lehlangano, elasungulwa mhlana ali-16 kuMgwengweni wee-2015.Yakhankasa ifundo yasimahla,ukufikelela kwefundo kibo boke abantu nokuqedwa kwemali yokubhalisa.Yahlakazeka ngoMhlolanja 2025 begodu yathathelwa indawo mhlana omutjha olandelako isiqunto esiphasiswe emhlanganweni wokukhetha wehlangano ngoNobayeni 2024.
Ibandlululo nebandlululo ngokobuhlanga
[edit | hlela umthombo]Solo kwasungulwa,i-EFF yenza iintatimende ezinengi eziphikisanako ezisekelwe ngokobuhlanga nofana ngokobuhlanga malungana namaqembu amancani weSewula Afrika,khulukhulu amaSewula Afrika amhlophe namaSewula Afrika we-Asia .Ihlangano sele igxekwa ngokwamukela ihlathululo yezinto eziphilako yobuhlanga evumela i-EFF bona ihlanganise lula begodu ifake ubuhlanga emaqenjini athileko nofana ebantwini ngokuya ngokuhlukaniswa kwabantu;nabo baqothelwa ukubandlululwa ngokobuhlanga yihlangano. Lokhu kube nomthelela ohlukanisako nowokutjhukumisela khulu kwezepolotiki zeSewula Afrika.Abadosiphambili behlangano baqophe inani leensebenzi zombuso,iintatheli, nemiphakathi ngokuya ngokobuhlanga babo.
Iinkomba
[edit | hlela umthombo]3.https://mg.co.za/article/2014-09-26-class-theory-finally-decolonised/
5.https://web.archive.org/web/20200801115553/https://www.sabcnews.com/sabcnews/black-first-land-first/