Jump to content

Igazi

From Wikiphidiya
Umuno ophuma igazi

Igazi kumamanzi abovu akhamba umzimba woke ngaphakathi komuntu. Kuyinto eqakatheke khulu eyenza bona umuntu akghone ukuphila. Ngaphandle kwegazi akekho umuntu ongakghona ukuphila. Ihliziyo limpompa igazi elizele i-oksijini lisuke ehliziyweni bese likhambe umzimba woke. Igazi lenza bona umzimba usebenze kuhle. Lokha nawunganagazi kuhle nofana igazi lakho lingakhambi kuhle emzimbeni kungab namagula athileko ongawathola nawumumuntu.[1]

Izinto ezitholakala ngaphakathi kwegazi

[edit | hlela umthombo]

Iplazima, Le kuyungcenye yegazi emamanzi eyanza amaphesende ama-55. Ingcenye le iphethe amanzi, itswayi, iswigiri, amafutha Kanye nama phrotheyini.Amaseli abovu wegazi, wona Sebenza ukuthwala i-oksijini esuka emaphaphini uyise emzimbeni phezu kwesikhumba nofana enyameni. Amaseli lawa anephrotheyini ebizwa bona yi- haemoglobin, ekungiyo eyenza bona igazi libe nombala obovu.[2]Amaseli amhlophe wegazi, ngelimi lesingisi abizwa bona ma- luecytes ngiwo asiza amasotja womzimba bona akghone ukulwisana namagulo.[3]Amaplatileti, awanabumbeko begodu mancani kodwana adlala indima ekulu ekwenzeni bona igazi likghone ukwenza amatlothi.[4]

Ukukhamba kwegazi emzimbeni

[edit | hlela umthombo]

Ama-Arteries, kumisipha ekhambisa igazi elizele i-oksijini lisuka ehliziyweni bese alikhambe lisuke ehliziyweni likhambe umzimba woke.[5]Amaveyini, kumithambo ephatha igazi eliphelelwe yi-oksijini emzimbeni ilibuyisele ehliziyweni ukuthi ihloziyo iyolipompa.[6]Amakhaphilari, kumithambo emincani eyamukela esenyameni eyamukela I-oksijini nemisoco. Ingazi ziqakathekile emaphilweni wabantu ngombana umuntu angeze aphila ngaphandle kwegazi. Igazi ngilo elenza bona umuntu aphile kuhle, likusuka ehliziyweni likhambe umzimba woke bese likhambisa i-oksijini ngama atheri bese liphinde libuye ngomsipha wamaveyini sele linganayo i-oksijini libuyele ehliziyweni.

Iinkomba

[edit | hlela umthombo]
  1. Scudellari, M., 2015. Blood to blood. Nature, 517(7535), p.426.
  2. Litvinov, R.I. and Weisel, J.W., 2017. Role of red blood cells in haemostasis and thrombosis. ISBT science series, 12(1), pp.176-183.
  3. Nicholson, L.B., 2016. The immune system. Essays in biochemistry, 60(3), pp.275-301.
  4. Fogelson, A.L. and Neeves, K.B., 2015. Fluid mechanics of blood clot formation. Annual review of fluid mechanics, 47(1), pp.377-403.
  5. Tucker, W.D., Arora, Y. and Mahajan, K., 2017. Anatomy, blood vessels.
  6. Mitchell, R.N. and Schoen, F.J., 2010. Blood vessels. Robbins and Cotran: Pathologic Basis of Disease.(8th edition) Saunders Elsevier, Philadelphia, US, pp.516-17.