Iyunivesithi.
Iyunivesithi.
[edit | hlela umthombo]Isingeniso.
[edit | hlela umthombo]Kunezinye iinkhamphani nanyana iinhlangano ezidlala indima eqakathekileko ekwenzeni isiqiniseko sokuthi abantu bekhethu bafunyana ilwazi, ikghono nefundo enqophileko, begodu zeyenza bonyana sithuthuke siimphakathi ngokunabileko. Iinhlangano lezo nanyana amakhamphani lawo afaka hlangana amayunivesithi. Ngebanga lomnqopho wekulumopendulwano yethu le, sizokunqopha kumayunivesithi wombusu khudlwana ukudlula amayunivesithi azijameleko nanyana wangeqadi. Eenhlokwaneni ezilandelako sizokutjheja bonyana kuyini iyunivesithi begodu umsebenzayo yini.
Kuyini iyunivesithi?
[edit | hlela umthombo]Ngokuya kuka-Alemu (2018)[1] ne-Wikipedia (2025)[2] iyunivesithi kuyingcenye yomkhakha wezefundo ophakemeko. Ngamanye amagama, iyunivesithi nezinye iinhlangano nasele zibuthelelwe zoke zibizwa bona mikhakha yezefundo ephakemeko ngombana ukuze ufinyelele kiyo kufanele uthome ifundweni yamabanga aphasi naphazulu. Kodwana akupheleli lapho, kufanele imiphumela yakho godu ikhambisane nemiphumela nanyana ibe sezingeni elibekwe yiyunivesithi leyo ofuna ukufunda kiyo. U-Alemu (2018)[1] asekelwa ngu-Boulton akhambisana no-Lucas (2008)[3] bangezelele bathi, iyunivesithi kuyindawo lapho abafundi bafunyana khona ilwazi elahlukeneko begodu bakhulisa nobuhlakani babo ukuze bazokwazi ukuthuthukisa nokusiza umphakathi ngemiraro yepilo.
Iyunivesithi yakhiwe minyango eyahlukeneko yelwazi leyo efaka hlangana zesayensi, zokutjala, zobuntu, ithekhnoloji kanye nezengqondo ezikhambisana nezehlalakuhle (Alemu, 2018[1]; Wikipedia 2025[2]). Kweminye iminyango sifunyana iingungu zerhubhululo elithize, njengezerhubhululo eliphathelene nokutlhoriswa kabentwana, ituthuko yabomma nabentwana kanye nelimi lomphakathi. Amayunivesithi nakaphelele woke eSewula Afrika wombuso ama-26, kuthi ama-21 kumayunivesithi ngokupheleleko, bese ama-5 kube mayunivesithi wethekhnoloji (UmNyango wezeFundo esiSekelo, 2025[4]).
Nasitjheja ihlathululo esinikelwe yona mayelana neyunivesithi singatjho bonyana kuyindawo ehlangahlanganeko begodu edlala indima eqakathekileko eemphakathini. Esihlokwaneni esilandelako sizokutjheja imisebenzi yeyunivesithi.
Imisebenzi yeyunivesithi.
[edit | hlela umthombo]Iyunivesithi inemisebenzi eminengi leyo ekufanele iyiphakele umphakathi nenarha zombelele. Ngokuya kuka-Denman (2005)[5] iyunivesithi idlala indima ekusabaliseni kanye nokuthuthukiseni ilwazi ngefundo nangerhubhululo. Iyunivesithi irhubhulula ilwazi elitjha lelo elikhambelana neendingo zanamhlanje bese iliphakele nanyana ilisebenzise eemphakathi ukuthuthukisa ipilo yomphakathi.
Iyunivesithi ibuye isize umbuso ngokuthi yenze amarhubhululo lawo umbuso ozowasebenzisa ukwenza imithetho engcono kanye nokuthatha iinqunto ezingcono. Ngamanye amagama, iyunivesithi ithuthukisa ubuhlakani bombuso ukuze umbuso ukwazi ukuqalana neendingo zomphakathi ngcono begodu ubuse ngcono abantu bawo.
Isiphetho
[edit | hlela umthombo]Amayunivesithi adlala indima eqakathileko ekwenzeni isiqiniseko sokuthi siqalana nemiraro evelako yepilo efaka hlangana amagulo, ithekhnoloji nebhoduluko ngendlela efaneleko. Nanyana amayunivesithi asebenza ngendlela ezahlukeneko, kodwana umnqopho wawo munye kukusiza nokuthuthukisa umphakathi nenarha ngokunabileko.
Umthombolwazi
[edit | hlela umthombo]- ↑ 1.0 1.1 1.2 Alemu, S. K. 2018. The meaning, idea and history of university/higher education in Africa: a brief literature review. Forum for International Research in Education, 4(3):210-227.
- ↑ 2.0 2.1 Wikipedia. 2025. University. Litholakala ku:< https://en.wikipedia.org/wiki/University>. Lifunyenwe [ngomhlaka 9 kuTjhirhweni 2025].
- ↑ Boutlon, G. & Lucas, C. 2008. What are universities for? League of European Research University: Leuven.
- ↑ UmNyango wezeFundo esiSekelo. 2025. List of South African Universities. UmNyango wezeFundo esiSekelo: Pretoria.
- ↑ Denman, B. D. 2005. What is a University in the 21st Century? Higher Education Management and Policy, 17(2):9-28.