Mbuyisa Makhubu
UMbuyisa Makhubo (wabelethwa ngo-1957 nofana ngo-1958) mlweli weSewula Afrika olwa nebandlululo owanyamalala ngo-1979. Wakhula waduma ngemva kobana abonakale athwele u-Hector Pieterson esithombeni esithathwe ngu-Sam Nzima ngemva kobana u-Pieterson adunyuzwe ngesikhathi se-Soweto Uprising ngo-1976. Nanyana isithombe sibekezele, kuncani okwaziwako ngoMakhubo.[1]
Ngemva kobana isithombe sisabalale enarheni yoke nangaphetjheya, uMakhubo watlhoriswa bonogada, bekwamkatelela bonyana abaleke eSewula Afrika. Unina uNombulelo Makhubo watjela i-Truth and Reconciliation Commission bonyana uthole incwadi esuka kuye ase-Nigeria ngomnyaka ka-1978, kodwana solo kwamhlokho khange athole litho elibuya kuye. Umma lo wahlongakala ngomnyaka ka-2004, ngaphandle kokwazi bonyana kwenzakalani ngendodanakhe.[2] UMbuyisa bekangomunye wabatjhotjhozeli beSewula Afrika abanikelwa indawo e-Nigeria ngemva kwesehlakalo se-Soweto . Waye angomunye kwabathathu abafakwa e boarding high school e-South-Western Nigeria-Federal Government College ngomnyaka ka-1976 kuya ku-1977, kodwana boke babhalelwa kufunda kwabakatelela bonyana bafuduswe kungakapheli umnyaka.[2]
Ngomnyaka ka-2013, kwavela iinsolo zokuthi indoda, u-Victor Vinnetou, ebegade ivalelwe ejele le-Canada iminyaka ebunane edlulileko ngamacala wokufuduka bekunguMakhubo. Kwenziwa iimhloliso zezakhi zofuzo ukuthola bona bekanguMbuyisa Makhubo kwamambala na. Kwabikwa ngokukhamba kwesikhathi bona iimhloliso ze-DNA akhange ziqinisekise isimangalo sendoda le sokuthi nguMakhubo, okudanisako emndenini kaMakhubo, nanyana ukuhlolwa kwe-DNA kwabikwa bona kwenziwa elungwini lomndeni elingenabudlelwano begazi nababelethi bobabili.
Ukusukela ngomnyaka ka-2020, akwaziwa bona ukuphi.[3] Ngomnyaka wona loyo, idokhumentari eneziqephu ezine ebizwa nge- Through The Cracks, eyakhutjhwa ngeminyaka ema-44 yokuvukela umbuso mhlana ali-16 kuMgwengweni wango-2020, yanikela ngemininingwana engakakhulunywa ngaphambilini ngepilo kaMakhubo. Kwabikwa nokuthi iphosta yamagugu ekhumbula uMakhubo izokufakwa mhlana ali-16 kuMgwengweni wee-2020.
Iinkhombo
[edit | hlela umthombo]- ↑ Kwanele Sosibo, (12 June 2014), Finding Mbuyisa Makhubu, the June 16 1976 hero, Mail Guardian. Retrieved from: https://mg.co.za/article/2014-06-12-red-herrings-plague-search-for-mbuyisa-makhubu/ Retrieved on 24-06-2025.
- ↑ 2.0 2.1 Eric Itzkin (June 4, 2020), Disappeared June 16 victim Mbuyisa Makhubu to be honoured. Retrieved from: https://www.theheritageportal.co.za/article/disappeared-june-16-victim-mbuyisa-makhubu-be-honoured Retrieved on 24-06-2025.
- ↑ U-Davie, u-Lucille. "U-Hector Pieterson Ufumana Isikhumbuzo Sakhe." Iwebhusayithi esemthethweni yedorobha le-Johannesburg