Jump to content

Ukukhukhuleka kwehlabathi

From Wikiphidiya

Ukukhukhuleka kwehlabathi

[edit | hlela umthombo]

Ukukhukhuleka kwehlabathi kukulokha ihlabathi isuka endaweni yinye iye kwenye indawo ngesibanga sezenzo zabantu nofana ngenca yezenzo zemvelo. Ukukhukhuleka kwehlabati kumraro webhoduluko enganamthelela phezu kwehlabathi kwaphela kodwana naphezu kwazo zoke izinto ezikhona ephasini[1].

Izinto ezibangela ukukhukhuleka kwehlabathi?

[edit | hlela umthombo]

1.Inkhukhula zamanzi

[edit | hlela umthombo]
Umgodi osendleleni obangwe lizulu elinamandla lakhukhula ihlabathi endleleni kwagcina kunomgodi njenganje iimodere zibanobudisi bokudlula endleleni le.

Lokha izulu naline khulu ngeenkhukhula lingabangela bona ihlabathi igcine ikhukhula mamanzi amanengi iyokujama kwenye indawo.

2.Umoya omkhulu

[edit | hlela umthombo]

Umoya onamandla ugcina sele udobha ingcetjhana zehlabathi uzikhukhulele kwenye indawo. Ukusikwa kwemithi Ukusikwa kwemithi neentjalo kungabangela ukukhuleka kwehlabathi njengombana imiraho yemithi ibamba ihlabathi.

3.Ukwakhiwa kwemizi nokusikwa kweenhlahla

[edit | hlela umthombo]

Ukwakhiwa kwezindlu neminye imakhiwo efana neendlela yeemodere ingabangela ukukhukhuleka kwehlabathi ngombana kuyagujwa kukhitjhwa ihlabathi begodu neetjalo zemvelo ezimile lapho ezibambe ihlabathi ziyasuswa[2].

Imiphumela yokukhukhuleka kwehlabathi

[edit | hlela umthombo]

Ukukhukhuleka kwehlabathi kungaba nemiphumela emimbi phezu kwebhoduluko

1. ukulahlekelwa yihlabathi enothileko

[edit | hlela umthombo]

Lokha ihlabathi nayikhukhulekako kungakhamba ihlabathi enothileko esetjenziswela ukutjala inthelo nemirorho. Intjalo lezi ngekhe zisa khula ngendlela afanelo lokha ihlabathi le nayikhukhulekileko[3][4].

2. Ukusilaphazeka kwamanzi

[edit | hlela umthombo]

Enye ihlabathi ekhukhulekako ikhamba iyokujama endaweni ezinamanzi ezifana nemlanjeni, bese ifike izale lapho kusilaphazeke amanzi ebawalanzekile azale ngebathi nofana idaka.

3. ukulahlekelwa kuhlukahlukana kweenlwana

[edit | hlela umthombo]

Nakukhukhuleka ihlabathi indawo ezinengi zokuhlala zeenlwana zingamotjheka. Lokhu nakho kuzokwenza bona iinlwana lezo zife ngombana zabe zingasenazo indawo zokuzifihla nofana zokuhlala. Isibonelo: Ezinye iinlwan zihlala ngpahasi kwehlathi emgodini lokha ihlabathi akhukhulekako imigodi le ingamtjheka bese inlwana zingabi nedawo yokuzifihla.

Singehlisa njani ukukhukhulekak kwehlabathi?

[edit | hlela umthombo]

Kufanele siphinde sitjale endaweni lapho kukhukhuleke khona ihlabathi ukwenzela bona lena eseleko ibambe imirabho ingasakhukhuleki ukuya phambili. Kufanele abantu behlise izinga lokusika imithi ngombana lokho kuzokulekelela ihlabathi ingakhukhuleki ngesibanga sokuthi izabe ibanjwe mirabho yeenhlahla.

Isiphetho

[edit | hlela umthombo]

Ukukhukhuleka kwehlabathi kumraro omkhulu webhoduluko, begodu kufuze bona ucalelelwe usese nekhathi ngombana nangabe awuka tjhejwa singalahlekelwa yihlabathi enothileko, amanzi ahlanzekileko nokwahlukahlukana kweenlwana ezihlala kubhoduluko yekhethu. Kufanele bona abantu babalekele ukwenza imisebenzi eyenza bona ihlabathi ikhukhuleke.

  1. Nearing, M.A., Lane, L.J. and Lopes, V.L., 2017. Modeling soil erosion. In Soil erosion research methods (pp. 127-158). Routledge.
  2. Kavian, A., Azmoodeh, A. and Solaimani, K., 2014. Deforestation effects on soil properties, runoff and erosion in northern Iran. Arabian Journal of Geosciences, 7, pp.1941-1950.
  3. Pimentel, D. and Burgess, M., 2013. Soil erosion threatens food production. Agriculture, 3(3), pp.443-463.
  4. Jiao, J., Zou, H., Jia, Y. and Wang, N., 2009. Research progress on the effects of soil erosion on vegetation. Acta Ecologica Sinica, 29(2), pp.85-91.